گريه خونين كائنات

 مطالعه و بررسي حوادث روز عاشورا و جزئيات آن نشان مي دهد كه شهادت امام حسين(ع) بزرگ ترين مصيبت دنياي اسلام است و حتي در همه تاريخ بشري نيز نمي توان حادثه اي چنين دلخراش و جانگداز يافت. افزون بر گزارش مقتل نگاران، شدت و بزرگيِ منحصر به فرد مصيبت امام حسين(ع) در سيره و سخنان رسول خدا(ص) و اهل بيت(ع) نيز بازتاب فراواني يافته است. شدت مصيبت به گونه اي است كه رسول خدا(ع)، امام علي(ع)، فاطمه زهرا(ع) و امام حسن(ع) كه به وسيله خبر جبرئيل از اين حادثه آگاه شده بودند سال ها پيش از شهادت امام حسين(ع) بارها بر مصائب آن حضرت وخاندانش گريستند.(صدوق،الامالي/199؛سيد بن طاووس،الملهوف/92؛خوارزمي، مقتل الحسين1/163؛ مسند بن حنبل1/184؛ طبراني، المعجم الكبير3/108) در روايتي از امام صادق(ع) مصيبت امام حسين(ع) حتي از مصيبت رحلت پيامبراكرم(ص) و شهادت فاطمه زهرا(ع)، امام علي(ع) و امام حسن(ع) نيز بزرگتر خوانده شده است.( وسائل الشيعه1/393 و 396.) سخنان و تعابير منقول از ائمه معصوم شيعه(ع) نيز بيانگر بزرگي و شدت اين مصيبت و ميزان حزن و اندوه آن حضرات در اين زمينه است. امام رضا(ع) فرمود: مصيبت حسين {از شدت گريه} پلك هاي ما را مجروح، اشك هاي ما را براي هميشه جاري و ما را تا روز قيامت اندوهگين و ماتم زده كرد.( مناقب ابن شهر آشوب3/238؛ اقبال الاعمال، سيد بن طاووس3/28؛ مجلسي، بحارالانوار44/284.)[1]در زيارت معروف عاشورا كه از امام باقر(ع) نقل شده، اين مصيبت  حتي در آسمان ها و براي همه آسمانيان نيز بسيار بزرگ و عظيم معرفي شده است.[2] موضوع ديگري كه بر بزرگي و شدتِ منحصر به فرد بودن مصيبت امام حسين(ع) دلالت مي كند، حوادث خارق العاده و شگفت انگيزي است كه در پي شهادت آن حضرت و حادثه عاشورا رخ داد. در اين نوشتار به برخي ازاين حوادث كه در منابع حديثي و تاريخي شيعه و سني به صورت فراوان نقل شده است مي پردازيم.  

1-خون شدن تربت كربلا: براساس برخي از احاديث شيعه و سني هنگامي كه فرشته الهي پيامبر اكرم(ص) را از شهادت امام حسين(ع) در آينده آگاه كرد، مقداري از خاك كربلا را نيز به وي داد. آن حضرت، خاك را به يكي از همسرانش به نام ام سلمه سپرد تا نزد خود نگه دارد.آن حضرت همچنين به ام سلمه فرمود: هر وقت اين خاك تبديل به خون شد بدان كه حسينم كشته شده است. بر همين اساس هنگامي كه امام حسين(ع) از مدينه خارج مي شد، ام سلمه با اشاره به سخن پيامبر(ص) امام را از رفتن به سوي عراق نهي كرد وامام از آگاهي كامل خويش درباره كشته شدن خود خبر داد. ام سلمه پس از رفتن امام هر روز به آن خاك مي نگريست تا اينكه در عصر عاشورا مي بيند كه خاك داخل آن تبديل به خون تازه شده است. آن بانو با ديدن اين منظره گريه و شيون مي كند و ماجرا را به اطرافيانش بازگو مي كند تا اينكه سرانجام خبر شهادت امام حسين(ع) به مدينه مي رسد و روشن مي شود امام درست در همان روزِ خون شدن تربت كربلا به شهادت رسيده است. (مقتل الحسين خوارزمي2/96؛ الخرائج و الجرائح1/253؛ الارشاد2/130؛ روضة الواعظين/213؛ بحارالانوار44/247 و 45/232)

2-گرفتن خورشيد: براساس گزارش منابع مختلف هنگامي كه امام حسين(ع) به شهادت رسيد خورشيد گرفت و آسمان كاملا تيره و تاريك شد، به گونه اي كه ستارگان به خوبي ديده مي شگریه زمین و آسمان/ شهادت امام حسین/ باران خون/ حوادث عاشوردند. برخي از راويان اين خورشيد گرفتگي گفته اند، تاريكي به گونه اي بود كه وي گمان كرد، خورشيد گرفتيِ روز قيامت است.(نسائي،السنن الكبري3/468؛ طبراني، المعجم الكبير3/114؛ تاريخ دمشق14/226؛ تهذيب الكمال6/432)

3-گريه آسمان و زمين: بر اساس بينش قرآني، آسمان و زمين هم گريه مي كند.(دخان/29) امام علي(ع) از گريه آسمان و زمين بر فرزند گراميش حسين(ع) خبر داده بود.(تفسير قمي2/291؛  بحارالانوار45/201) براساس روايات گوناگوني از امام سجاد(ع)، امام باقر(ع) و امام صادق(ع) آسمان ها و زمين، كوه ها، درياها، ماهيان، درختان، فرشتگان مقرب الهي و همه ساكنان آسمان و زمين و آفريدگان پيدا و پنهان الهي در بهشت و جهنم در شهادت امام حسين(ع) گريستند.(كامل الزيارات/183؛ الكافي4/575؛الملهوف/229؛ بحار الانوار45/211) به نقل از ابو حمزه ثمالي، امام صادق(ع) ضمن زيارت امام حسين(ع) خطاب به آن حضرت مي گويد: اي برگزيده خدا! چگونه بر تو گريه نكنم در حالي كه آسمان ها و زمين، كوها و درياها، امامان، و همه هستي از سدرة المنتهي(بالاترين جايگاه هستي) گرفته تا زمين، همه بر تو گريسته اند.(كامل الزيارات/409؛ بحارالانوار 101/182) بنا به روايتي از امام علي(ع) زمين و آسمان جز در شهادت يحيي بن زكريا(ع) و حسين بن علي(ع) گريه نكردند.(تفسير قمي2/291؛ بحارالانوار45/201) 

براساس احاديث، گريه آسمان به سرخ شدن آن بود. در روايتي منسوب به امام صادق(ع) خورشيد تا چهل روز پس از شهادت امام حسين(ع) هنگام صبح و شام كاملا به رنگ سرخِ سرخ طلوع و غروب مي كرد.(كامل الزيارات/185؛ بحارالانوار45/210) اين موضوع در منابع اهل سنت از افراد ديگري نيز گزارش شده است. براساس برخي گزارش ها هنگامي كه امام حسين(ع) شهيد شد به مدت چند ماه از هنگام طلوع خورشيد تا زماني كه خورشيد بالا مي آمد، گويي بر ديوارها خون ماليده بودند و نيز آسمان چندين روز مانند رنگِ خونِ لخته شده بود.(المعجم الكبير3/113؛ المصنّف8/633؛ تاريخ طبري5/393؛ الكامل في التاريخ2/580)

4-بارش بارانِ خون: براساس روايتي از امام باقر(ع) وقتي كه امام حسين(ع) به شهادت رسيد از آسمان كربلا خون و خاك سرخ باريد.(عيون اخبار الرضا1/300؛ الامالي/192) بنا به گزارش برخي از شاهدان عيني، در پي بارش باراني از خون خيمه و خرگاه آنان پر از خون شد و اثر آن تا مدت ها بر روي لباسشان باقي ماند.(الطبقات الكبري1/505؛ تهذيب الكمال6/433)

5-گرد و غبار سياه: براساس گزارش سيد بن طاووس، وقتي كه امام حسين(ع) به شهادت رسيد، گرد و غباري بسيار سياه و تاريك همراه با وزش بادي سرخ به آسمان برخاست، به گونه اي كه هيچ چيز قابل ديدن نبود و مردم گمان كردند كه عذاب الهي بر آنان نازل شده است. اين وضعيت مدتي ادامه داشت تا اينكه گرد و غبار از بين رفت و هوا روشن شد .(الملهوف/177)

6-روياي ام سلمه و ابن عباس: بر اساس روايت منابع گوناگون شيعه و سني،گرفتگی خورشید/ حوادث پس از عاشورا/ گریه خونین آسمان/ گریه ملایک بانويي به نزد ام سلمه رفته و او را گريان مي بيند. وقتي كه سبب گريه او را جويا مي شود، ام سلمه مي گويد كه چند لحظه پيش رسول خدا(ص) را با سر و رويي غبار آلود در خواب ديده است و هنگامي از آن حضرت مي پرسد كه چرا سر و رويش چنين غبارآلود است، رسول خدا(ص) مي فرمايد كه اندكي پيش شاهد كشته شدن حسين(ع) بوده است. براساس نقل ديگري از اين روايت، ام سلمه با ديدن چنين رويايي هراسان از خواب بيدار شده و به سراغ خاكي از كربلا كه پيامير(ص) به وي سپرده بود مي رود و مي بيند كه تبديل به خون شده است.(سنن الترمذي5/657؛ مقتل الحسين خوارزمي2/96؛ بحارالانوار45/232)  از ابن عباس نيز نقل شده است كه در خواب نيم روز، رسول خدا(ص) را پريشان و خاك آلود مي بيند كه ظرفي از خون در دست دارد و چون در اين باره سئوال مي كند، آن حضرت از كشته شدن امام حسين(ع) خبر مي دهد و اينكه وي خون او و يارانش را به عنوان شكايت به نزد خداوند مي برد. اطرافيان، روز و ساعت اين روياي ابن عباس را ياد داشت مي كنند و بيست و چهار روز بعد كه خبر شهادت امام به مدينه مي رسد، معلوم مي شود كه در همان روز ديده شدن رويا به شهادت رسيده است.(مسند ابن حنبل1/606؛ المستدرك علي الصحيحين4/439؛ تاريخ دمشق14/237؛ كفايه الطالب/428)

7-خون تازه در زير سنگ ها: بر اساس گزارش هاي گوناگون پس از كشته شدن امام حسين(ع)، در روز عاشورا هر سنگي را كه در مدينه، شام، بيت المقدس و جاهاي ديگر برداشتند، در زير آن خون تازه ديده شد.(الخرائج و الجرائح1/291؛ بحارالانوار10/152؛تاريخ اسلام ذهبي5/16؛ المعجم الكبير3/113؛ سير اعلام النبلاء3/314؛ انساب الاشراف3/425)

8-دربرخي از اموال به غارت رفته امام حسين(ع) و خاندانش نيز نشانه هاي شگفتي پديدار شد. بر اساس گزارش هاي رسيده، نوعي گياه آرايشي به نام وَرس در روز شهادت امام حسين(ع) از خيمه هاي وي به غارت برده شد. هر زني كه از آن بر پوست خود ماليد، بيماري پيسي گرفت.(عيون الاخبارِ ابن قتيبه1/212؛ العقد الفريد3/369) هچنين گزارش شده است، وقتي شتري را كه از امام حسين(ع) در روز عاشورا به غارت برده بودند، نحر كرده و پختند، گوشت آن به تلخيِ گياه حنظل بود به گونه اي كه نتوانستند چيزي از آن را بخورند. اين موضوع درباره شتري كه با آن سر بريده آن حضرت را به شام بردند نيز گزارش شده است.(تهذيب الكمال6/435؛ دلائل النبوه، بيهقي6/472؛ مناقب آل ابي طالب4/61)

[1] - ...ان يوم الحسين اقرح جفوننا و اسبل دموعنا... و اورثنا الكرب و البلاء الي يوم الانقضا. مناقب ابن شهر آشوب3/238؛ اقبال الاعمال، سيد بن طاووس3/28؛ مجلسي، بحارالانوار44/284.

[2] - لقد عظمت الرزية و جلت و عظمت المصيبة بك علينا و علي جميع اهل الاسلام و جلت و عظمت مصيبتك في السموات علي جميع اهل السموات...(فرازي از زيارت عاشورا)